🎵 Yegah Makamı Nedir?
Yegah makamı, Türk sanat müziği repertuarında yer alan klasik bir makamdır. Adını “yek-gâh” yani “bir yer” anlamına gelen Farsça kökten alır. Bu isim, makamın başlangıç perdesi olan Yegâh (rast perdesinin bir oktav altı) notasından gelmektedir. Yegah makamı genellikle derin, ağırbaşlı ve vakur bir ifade taşır. Osmanlı saray musikisinde özellikle tören müziği ve ağır usullü ilahilerde tercih edilmiştir.
🎼 Yapısı ve Özellikleri
-
Başlangıç Perdesi: Yegâh (rast perdesinin bir oktav altı)
-
Dizi Yapısı: Tam olarak bir Rast dizisinin aşağıya transpoze edilmiş halidir.
-
Karakteri: Ağır, sakin, ciddi ve vakur duygular barındırır.
-
Geçkileri: Rast, Hüzzam ve Segâh gibi makamlara geçiş yapılabilir.
-
Kullanım Alanları: Saray musikisi, Mevlevi ayinleri, klasik taksimler.
🎶 İlginç Bilgiler – "Yegah Makamı" Hakkında Bilmedikleriniz
-
Yegah makamı, Osmanlı padişahlarının sabah namazı sonrası dinlediği musiki makamları arasında yer alırdı.
-
Bu makamda bestelenmiş eserlerin çoğu, ağır usullerde yazılmış olup dervişlerin zikir ritüellerine eşlik ederdi.
-
Yegah, aynı zamanda Mevlevi sema törenlerinde “ağır semai” formunda çokça kullanılmıştır.
-
Makamın ruh hali, sabahın ilk ışıklarına benzediği için bazı bestekârlar "uyanış makamı" olarak da tanımlar.
-
Yegah makamı üzerine yapılan taksimler, klasik Türk musikisinde ustalık göstergesi kabul edilir.
-
Ender kullanılması nedeniyle bugün bu makamda yeni eser pek yazılmıyor, bu da onu daha “mistik” kılıyor.
-
Kimi araştırmacılar, makamın kökeninin eski Pers müziğine kadar uzandığını öne sürer.
-
Yegah kelimesi, mistik anlamlar taşıdığı için edebi metinlerde de "tekliğin sembolü" olarak geçer.
-
Bu makamda bestelenmiş en tanınmış eserlerden biri: “Yine bir gülnihâl aldı bu gönlüm”.
-
Türk müziği icrasında en zor makamlar arasında kabul edilir, çünkü ustalıkla yapılan geçkiler ister.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder