🎵 ŞEDDİARABAN MAKAMI NEDİR?
Şeddiaraban, klasik Türk musikisinde kullanılan güçlü ve ağırbaşlı bir makamdır. Adını, “Şedd” (katlamak, yükseltmek) ve “Arabân” (bir diğer makam adı) kelimelerinin birleşiminden alır. Yani Arabân makamının yukarıdan "şedd" edilerek genişletilmiş hali olarak düşünülebilir.
🎼 TEKNİK ÖZELLİKLERİ
| Özellik | Açıklama |
|---|---|
| Dizisi | Rast dizisinin çeşitlemesi gibi başlar, ama Hüseyni-Aşiran, Acem-Aşiran gibi perdelerde gezinir. |
| Güçlü (dominant perde) | Rast perdesidir. |
| Seyir | Çıkıcı-İnici (önce yükselip sonra iner) |
| Karakteri | Ağır, heybetli, devletli, klasik |
| Tınısı | Yüksek perdelerde dolaşır, çoğunlukla ağır usullerde (Aksak Semai, Devri Kebir vb.) kullanılır. |
📌 KULLANIM ALANLARI
-
Şeddiaraban makamı, Mevlevi Ayinleri, klasik fasıl musikisi, ve saraya ait tören müziklerinde tercih edilmiştir.
-
Bugün çok fazla kullanılmasa da, müzikte derinliği sevenler için hâlâ özel bir yeri vardır.
🎶 ŞEDDİARABAN MAKAMI HAKKINDA İLGİNÇ BİLGİLER
-
“Şedd” kelimesi müzikte yükseltilmiş form anlamına gelir. Yani Şeddiaraban, Arabân makamının genişletilmiş versiyonudur.
-
Makamın ezgisel yapısı oldukça devletli ve haşmetlidir — bu yüzden Osmanlı saray müziğinde törensel işlevleri olmuştur.
-
Bu makamda bestelenmiş eserlerin çoğu, ağır usullü ayinler ya da kâr gibi geniş formlardır.
-
Hüseyni-Aşiran, Acem-Aşiran, Nevâ, Rast gibi zengin geçkiler içerdiğinden dolayı usta bestekârların makamı olarak anılır.
-
Şeddiaraban, günümüzde az kullanılır ancak müzik akademisyenleri ve klasik musiki dernekleri tarafından hâlâ analiz edilen bir makamdır.
-
Kimi eserlerde “Şedd-i Arabân” olarak yazılsa da doğru yazımı Şeddiaraban şeklindedir.
-
Bu makamda bir eserin icrası, icracının teknik ustalığını ve duygusal derinliğini açıkça ortaya koyar.
-
Bu makamda ney ile yapılan taksimler, dinleyicilerde özellikle derin bir huşu hissi uyandırır.
-
Şeddiaraban makamı, kadim İran etkili klasik makamlar arasında yer alır.
-
Şeddiaraban makamıyla tezene (mızrap) vurulmuş klasik tanbur eserleri, Türk müziği repertuvarının en nadide örneklerindendir.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder